Xızmetkerlerdi qayta tayarlawdıń maqseti.
Miynet bazarı, shaxs, mámleket hám jámiyettiń ózgeriwsheń talapların esapqa alǵan halda, mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriwi sistemasında jumıs alıp barıp atırǵan joqarı maǵlıwmatlı, biraq tiyisli pedagogikalıq yamasa kásiplik maǵlıwmatqa ie bolmaǵan xızmetkerlerdiń qosımsha qánigelik boyınsha kásiplik bilim hám kónlikpelerin ámeldegi mámleketlik bilimlendiriw standartları yamasa mámleketlik bilimlendiriw talapları tiykarında qáliplestiriwden ibarat.
Xızmetkerlerdi qayta tayarlaw jańa lawazımǵa tayınlaw yamasa qánigeliktiń qánigelik klassifikaciyasına muwapıq keyin ala kásiplik jumıstıń jańa túrin orınlaw maqsetinde jańa kásiplik bilim, kónlikpe hám uqıplılıqlardı ózlestiriwge baǵdarlanadı.
Qayta tayarlaw nátiyjesinde beriletuǵın hújjet (diplom) tek ǵana belgili bir lawazımda jumıs islew yamasa belgili bir pánler boyınsha oqıw sabaqların ótkeriw huqıqın beredi.
Normativlik-huqiqiy hújjet.
Pedagog hám qánige kadrlardı qayta tayarlaw kursları Ózbekstan Respublikası Ministrler Kabineti tárepinen 2024-jıl 20-dekabrdegi “Mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriwi xızmetkerleriniń úzliksiz kásiplik rawajlanıw sistemasın jetilistiriw haqqında”ǵı 867-sanlı qarar tiykarında shólkemlestiriledi.
Qayta tayarlawdıń tiykarģı túrleri.
Qayta tayarlawdıń tiykarǵı túrleri:
pedagogikalıq qayta tayarlaw;
kásiplik qayta tayarlaw (qánigelesiw).
Pedagogikalıq qayta tayarlaw – joqarı bilimlendiriw mákemeleriniń pedagogikalıq emes baǵdarların pitkergen qánigelerdiń bazalıq kásiplik bilimlerin bilimlendiriwdiń tiyisli túri Mámleketlik bilimlendiriw standartı (Mámleketlik bilimlendiriw talapları) menen belgilenetuǵın oqıw-tárbiya procesiniń talap etiletuǵın sapasın támiyinleytuǵın dárejede pedagogikalıq jumıstı alıp barıw ushın zárúr hám jeterli bolǵan pedagogikalıq tayarlıq talaplarına muwapıqlastırıw maqsetinde qánigelerdi oqıtıw bolıp tabıladı.
Kásiplik qayta tayarlaw (qánigelesiw) – joqarı pedagogikalıq maǵlıwmatlı qánigeler tárepinen bilimlendiriwdiń tiyisli túri Mámleketlik bilimlendiriw standartı (Mámleketlik bilimlendiriw talapları) menen belgilenetuǵın oqıtıwdıń talap etiletuǵın sapasın támiyinleytuǵın dárejede oqıw páni yamasa kursı boyınsha pedagogikalıq jumıstı alıp barıw ushın zárúr hám jeterli kólemde jańa kásiplik bilimler, mamanlıq hám kónlikpelerdi ózlestiriw bolıp tabıladı.
Pedagogikalıq maǵlıwmatqa ie bolmaǵan basqa taraw qánigelerine pedagogikalıq jumıs alıp barıwı ushın tarawına sáykes pánnen kásiplik hám pedagogikalıq qayta tayarlıqtan ótiwi talap etiledi.
Oqiw bagdarlaması júklemesi kólemi.
Qayta tayarlaw baǵdarlamaların ózlestiriw múddeti oqıw rejesine kirgizilgen pánlerdiń sanı hám olardıń júklemeleriniń kóleminen kelip shıǵıp belgilenedi hám keminde 576 saattı quraydı. Auditoriya sabaqlarınıń háptelik júklemesiniń eń joqarı kólemi háptesine 36 saat etip belgilenedi.
Házirde ámelde shólkemlestirilgen qayta tayarlaw kurslarına tómendegishe júkleme qoyılǵan:
pedagogikalıq qayta tayarlaw ushın 576 saat;
kásiplik qayta tayarlaw ushın 972 saat (arnawlı pedagogika (defektologiya) ushın 648 saat);
kásiplik hám pedagogikalıq qayta tayarlaw ushın 1548 saat.
Shólkemlestirilgen qayta tayarlaw baǵdarları.
Normativ hújjetlerde tómendegi pánlerden sabaq beriw huqıqın beriw ushın qayta tayarlaw kursları shólkemlestiriliwi múmkin ekenligi belgilep qoyılǵan:
| No | Oqıtıw huqıqı beriletuǵın pánler | Pedagogikalıq | Kásbiy hám de pedagogikalıq | |
| 1. | Logoped | + | ||
| 2. | Oligofrenopedagogika | |||
| 3. | Surdopedagogika | |||
| 4. | Tiflopedagogika | |||
| 5. | Psixologiya | + | ||
| 6. | Baslawısh bilimlendiriw | + | ||
| 7. | Ózbek tili hám ádebiyatı páni | + | + | |
| 8. | Ózbek tili (basqa tilli toparlar) | + | + | |
| 9. | Qaraqalpaq tili hám ádebiyatı páni | + | ||
| 10. | Rus tili hám ádebiyatı páni | |||
| 11. | Rus tili (basqa tilli toparlarda) páni | + | ||
| 12. | Shet tili (inglis, nemis, francuz, koreys, yapon) páni | + | + | + |
| 13. | Matematika páni | + | + | |
| 14. | Fizika hám astronomiya páni | + | + | |
| 15 | Informatika páni | + | + | + |
| 16 | Biologiya páni | + | + | |
| 17 | Ximiya páni | + | + | + |
| 18 | Tariyx páni | + | + | |
| 19 | Mámleket hám huqıq tiykarları páni | + | + | |
| 20 | Tárbiya páni | + | + | |
| 21 | Geografiya hám ekonomika páni | + | + | |
| 22 | Muzika mádeniyatı páni | + | + | + |
| 23 | Súwretlew óneri hám sızıw páni | + | + | |
| 24 | Texnologiya páni | + | + | |
| 25 | Tábiyiy pán | + | + | |
| 26 | Ekonomikalıq bilim tiykarları | + | ||
| 6 | 21 | 15 |
Túsindirme: “+” belgisi tiyisli pánlerden sabaq beriw huqıqın beriw ushın qayta tayarlaw kursları shólkemlestiriliwi múmkin ekenligin bildiredi.
Bilim alıw forması.
Qayta tayarlaw kursları óndiristen ajıratılǵan hám ajıratılmaǵan halda bilim alıw, aralıqtan bilimlendiriw yamasa dual bilimlendiriw formaları arqalı ótkeriliwi múmkin.
Onda óndiristen ajıralmaǵan halda bilim alıw, aralıqtan bilimlendiriw yamasa dual bilimlendiriw túrlerinde shólkemlestirilgen kurslardıń keminde bir ayı yamasa keminde 144 saatı tikkeley kásiplik rawajlanıw bilimlendiriw shólkeminde ótkeriliwi shárt.
Bilimlendiriw shólkemleriniń wazıypaları.
Mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriwi ministrligi:
sistemadaǵı basshı, pedagog hám qánige xızmetkerlerdi qayta tayarlaw hám olardıń mamanlıǵın arttırıw jumısı menen shuǵıllanıwshı kásiplik rawajlandırıw bilimlendiriw shólkemleriniń jumısına ulıwma basshılıq etedi;
qayta tayarlaw hám qánigeligin arttırıw kurslarınıń mámleketlik bilimlendiriw talapların, qánigelik talapların, oqıw rejesi hám baǵdarlamaların tastıyıqlaydı.
Avloniy atındaǵı pedagogikalıq sheberlik milliy institutı tájiriybe arttırıw hám qayta tayarlaw kurslarınıń oqıw rejeleri hám baǵdarlamaların islep shıǵadı jáne olardı zaman talapları hám sırt el aldınǵı tájiriybeleri tiykarında jetilistiriw boyınsha Mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriwi ministrligine usınıs kirgizedi.
Avloniy atındaǵı Pedagogikalıq sheberlik milliy institutı, Pedagogikalıq sheberlik orayları, mamanlıq arttırıw jumısı menen shuǵıllanatuǵın mámleketlik emes bilimlendiriw shólkemleri, pedagog kadrlar tayarlanatuǵın joqarı bilimlendiriw mákemeleri normativlik-huqıqıy hújjetlerde belgilengen tártipte qayta tayarlaw kursların shólkemlestiredi.
Juwmaqlawshı mámleketlik attestaciya.
Qayta tayarlaw kursınıń juwmaqlawshı attestaciyasın ótkeriw ushın qayta tayarlaw kursların shólkemlestirgen shólkem tárepinen juwmaqlawshı mámleketlik attestaciya komissiyası dúziledi.
Juwmaqlawshı mámleketlik attestaciya eki basqıshtan ibarat:
juwmaqlawshı qadaǵalaw (test, jazba yamasa dóretiwshilik jumıs, awızeki formalarınıń birinde);
pitkeriw jumısınıń qorǵawı.
Qayta tayarlaw kursınıń juwmaqlawshı qadaǵalaw sınaqları Mektepke shekemgi hám mektep bilimlendiriwi ministrligi tárepinen belgilengen shólkem tárepinen ótkeriledi.
Juwmaqlawshı qadaǵalawda mámleketlik talaplarda belgilengen hám oqıw baǵdarlamasında názerde tutılǵan materiallardı pitkeriwshi tárepinen ózlestirilgenlik dárejesi anıqlanadı. 100 ballıq sistemada bahalanadı, ótiw balı 56 ball. Ótiw ballında tómen nátiyjege erisken tıńlawshılar pitkeriw jumısı qorǵawına ruxsat etilmeydi.
- Pitkeriw jumısı qorǵawı qayta tayarlaw kursların shólkemlestirgen bilimlendiriw shólkemi tárepinen ótkeriledi.
Pitkeriw jumısı qorǵawı qayta tayarlaw kursınıń oqıw rejesiniń qánigelik yamasa qánigelik oqıw pánleri boyınsha tıńlawshı tárepinen belgili bir tema sheńberinde óz betinshe jazılǵan, logikalıq juwmaqlanǵan hám belgilengen tártipte rásmiylestirilgen ilimiy-metodikalıq jumıstıń prezentaciyası túrinde ótkeriledi.
itkeriw jumısı tómendegi bólimlerden ibarat boladı:
titul beti;
annotatsiya;
mazmun;
kiriw;
temaga tiyisli ádebiyatlardı analizlew;
tema boyınsha orınlanǵan ilimiy-metodikalıq jumıslardıń analizi;
juwmaq hám usınıslar;
paydalanılǵan ádebiyatlar dizimi;
prilojeniya.
Pitkeriw jumısı 100 ballıq sistemada bahalanadı. Kriteriya kórsetkishleri tómendegishe:
1) tayarlıq sapası (5 ball);
2) temanıń áhmiyetliligi, teoriyalıq hám ámeliy áhmiyetiniń ashıp beriliwi (8 ball);
3) óz betinshe orınlanǵanlıǵı hám dóretiwshilik qatnas jasalǵanlıǵı (6 ball);
4) maqset hám nátiyjelerdiń sáykesligi (6 ball);
5) belgilengen tártipte rásmiylestirilgenligi (4 ball);
6) pedagogikalıq hám informaciyalıq texnologiyalardan paydalanǵanlıǵı (10 ball);
7) juwmaq hám usınıslardıń tiykarlanǵanlıǵı (8 ball);
8) temaga baylanıslı paydalanılgan ádebiyatlardıń duris tańlanganlıǵı (3 ball);
9) prezentaciya hám berilgen sorawlarga juwaplardıń tolıqlıǵı (50 ball).
Ótiw balı 56 ball.
Juwmaqlawshı attestaciya sınaqlarında jeterli ball toplay almaǵan yamasa úkinishli sebeplerge bola (miynetke jaramsızlıq, hámiledarlıq, tuwıw hám balanı tárbiyalaw dem alısı, xızmet saparında bolıw hám basqalar) qatnasa almaǵan tıńlawshılarǵa bir jıl dawamında qayta tapsırıw imkaniyatı beriledi. Juwmaqlawshı attestaciya sınaqların qayta tapsırıw nátiyjeleri unamsız bolǵan jaǵdayda, tıńlawshıǵa kurstı tamamlaǵanlıǵı haqqında maǵlıwmatnama beriledi hám bir jıl dawamında qayta tapsırıwǵa ruxsat beriledi.